Etiket arşivi: Şaban Ali Düzgün

Metafizik-Fizik Ötesi

Aristoteles’in “ilk felsefe”sinin kapsadığı konuların sıraya konmasında fizik konularından sonra gelenler anlamında kullanılmış olan metafiziğin,giderek “doğa ötesi şeylere ilişkin” anlamına gelmeye başladığı görülür. Terimin anlamında ki bu farklılaşma,”sonra”(meta) sözcüğünün ilk kullanılışından farklı olarak olarak “öte” (trans) anlamına;”fizik konuları” (physica) sözcüğünün “doğa” (physis) anlamına dönüşmasiyle oluşmuştur. Böylece Aristoteles’in ,konumunu en genel anlamıyla “varlık olmak bakımından varlık” ve varlığa “özü gereği ait olan ana nitelikler” diye belirlediği “ilk felsefe”ye verilen “metafizik” adı,uğradığı anlam değişikliğiyle ontolojiden teolojiye doğru bir yönelim içine girmiştir.

Akıl ve Anlama

Akıl,insanın akıl yürütme,mantıksal diskurda bulunma,deliller toplama ve bunlardan sonuçlar çıkarma kapasitesine işaret etmektedir. Bu kapasite insanın insan olarak adlandırılmasının da temelidir. İnsan bu yeteneğini kullanarak çevresi hakkında bilgi sahibi olmakta ve geleceğe ilişkin öngörülerde bulunabilmektedir. Ancak insanın tek düşünce fonksiyonu akıl değildir. Onunla eşit oranda insanı diğer varlıklardan ayıran temel yapı taşlarından bir diğeri,parçalar halinde algıladığımız gerçeklikler arasında bütünlüğü sağlayan ve varlık hakkında bütüncül bir bilgi ve anlayış sahibi olmamıza imkan veren anlama yahut kavrama yeteneğimiz vardır. Latince de “intellectus” ,grekçede ise “nous”,İngilizcede ise “understanding” kelimeleriyle karşılanan bu yeti ile insan ,varlığı parçalamadan ,bir bütün halinde kavrama imkanına kavuşabilmektedir. Intellectus ve ratio,karşılıklı olarak birbirine bağımlı durumdadır,ve birlikte insanın düşünce kapasitesini oluştururlar.