Etiket arşivi: teoman durali

Sorun Nedir ?

Klasik dönemde husule gelmiş ve o dönemin bilimsel anlayış ve değerleriyle yoğrulmuş olan kültürümüzü oluşturan unsurlardan hareketle, evrensel geçerliliği olan değerlerin yakalanıp, onların çağdaş şartlar karşısındaki durumlarını irdelemek ‘Sorun Nedir’ adlı kitabın asıl meselesidir. Kitapta her bir bölümde ele alınan soru/n-lar bugün için İslam medeniyetinin varisleri olan her birimiz için hayati ehemmiyettedir ve bir kenara bırakıp yönümüzü/yüzümüzü dönebileceğimiz soru/n-lar değildir. Çünkü bu sorunlar gündelik yaşantılarımızdan tutun da manevi/tinsel yaşantılarımıza kadar her katmanımızı sarıp sarmalamış ve artık bir varoluş meselesi haline gelmişlerdir.
Kitap dört bölümden oluşmaktadır:
*Soru-Sorun-Mesele
*Dirim Gerçekliği Sorunu
*Aşkın Hakikat Sorunu
*Tarih Gerçekliği Sorunu

Birinci ve ikinci bölümlerde kavramsal bir şema çıkarılmış ve bu kavramlardan hareket edilerek üçüncü ve dördüncü bölümlerde de iddialar/fikirler ortaya konulmuştur. Bu bağlamda öncelikle birinci bölümde “soru, sorun, mesele” gibi kavramların ne olduğu ve bunların toplumların hayatında ve düşünce dünyasında neye karşılık geldiği ortaya konulurken, ikinci bölümde ise “Dirim Gerçekliği Sorunu” üst başlığı altında bugünün tartışılan temel meselelerinden biri olan “Canlılık, Evrim ve Tarih, Beşerden İnsana ve İnsan-Oluş” gibi konulara/sorunlara bakış konusunda temel bir perspektif sunulmuştur. Böylece bu iki bölümde ortaya konulan bakış açısı ve kavramsal perspektifle felsefe tarihinin ve günümüz düşünce dünyasının temel meseleleri ele alınmıştır. Bu bölümler anlaşılmadan ve yerine oturtulmadan Teoman hocanın iddia ve çözümleri yerini bulamayacaktır.
Üçüncü bölümde ‘Aşkın Hakikat Sorunu’ başlığı altında irdelenen konular felsefe tarihinden hareketle temel düşünsel kavramların ve fikirlerin tahlilidir. Örnekleyecek olursak bu bölümde irdelenen konulardan birisi aklın sınırının ne olduğudur. Aklın sınırlarının tespit edilmesi suretiyle aklın kullanılması ile nerelere uzanabileceğimiz ve bu kullanımda da hangi yöntem ve usullerle hareket edeceğimiz anlatılmış, aynı şekilde aklın beşer-insan-kimlik-kişilik gibi insan varlığının katmanlarının oluşumunda gördüğü işlevler ve bu kavramlar arasındaki ilişkiler ağı ortaya konulmuştur.
Dördüncü bölümde genel hatlarıyla ‘Avrupa Medeniyetinin Oluşumu” ve “Türk Tarihinin Gelişimi” çeşitli sahaların verileri ayrıntılı bir şekilde irdelenerek ortaya konulmuştur.
Her bir bölümle ilgili temel meselelerin muhtasarı (özeti) şöyledir.

Yazının orjinaline buradan ulaşabilirsiniz.

Gazzali Notları

gazaliHer toplumun yada medeniyet havzasının felsefi mirasının temel köşe taşları vardır.Avrupa milletlerinde bunlar;
Fransa:Descartes(1596-1642)
İtalya:Galilei(1564-1642),Vico(1668-1744)

Eflatunun felsefi sistemi mistiklik-ilahiyatla bir aradaydı.Aristo felsefeyi ilahiyattan ayırarak başta mantık kurallarını vazetmek suretiyle felsefeyi bilimle iç içe inşa etmiştir.
Gazali dönemindeki filozoflardan farklı olarak (dönem filozofları doğayla meşgul olmuşlardır) dini ilimleri,ilahiyatı esas almıştır. Onun için dini ilimler bilimlerin esasını teşkil eder.ilahi ilimlere vakıf olan,görünürlükler dünyasına ulaşmakta güçlük çekmez demektedir.
Gazali hakimdir.Hakimliğini kısımlara ayırır.
Kelamcı(Mütekellimin),mutasavvuf(sufi),mantık(filozof).Yola çıkarken bu üçünü yerli yerine koymuş,yolun sonunda da bunları meczetmiştir.

İslam ilahiyatına kelam,mistikliğine de tasavvuf denmiştir.
Gazaliyle birlikte tasavvuf sistemli ve tertipli hale gelmiş,Arabinin(1165-1240) yle birlikte kelamla arasında ki çizgi silikleşmiş,meramını sözlü kavramlı ve yöntemli tarzda ifade eder hale gelmiştir.

Gazali felsefeyi kelamileştirip tasavvufileştirmiş ve islamın bağrında eritmiştir.

Gazalinin bir bunalım çağı çoçuğudur. Bu dönemde haçlılar,moğollar dış tehdit oluştururken içte de toplumsal sürtüşmeler ,çatışmalar ciddi boyutlardaydı. Aynı şekilde Gazalinin yaşadığı bölgelerin etnik ve dini yapısı da bir o kadar karışıktır.

İnsanlar hayvanların aksine kendilerine yol gösterecek iç işleyişten yoksundur. Defi hacetlerini nereye edeceğini bildiren bir genetik kod yoktur. İnsana öğretilir.
Gazali alemi 3 grupta toplar:
1-Görünürlükler Alemi:Mülk.Her an yaratılmaya konu olur.
2-Görünmezlikler Alemi(Melekut):Allahın bir kere yarattığı,artık değişmeden ,varoluş ve yokoluşlardan masûn.
3-Ceberrut Alemi: